×
footer logo
© 2017 VICE Media LLC
×

Logo Apen zijn beter met geld dan jij

Vice channels
 

Apen zijn beter met geld dan jij

BF
Becky Ferreira

18 mei, 2018, 09:19

Ze weten niet alles, maar apen, eekhoorns en vogels kunnen beter met geld omgaan dan de gemiddelde mens. Daarom hebben we een paar lessen uit het dierenrijk voor je op een rijtje gezet.

Economisch jargon zit vol met woorden die zijn geleend uit het dierenrijk – stieren- en berenmarkten, aasgierfondsen, mammoetleningen, en nog veel meer. Als we proberen menselijk gedrag in de economie te begrijpen, kunnen dieren op veel meer manieren helpen dan puur bij naamgeving.

Er wordt vaak gedacht dat marktprincipes – zoals competitieve prijzen, monopolies en woningovereenkomsten – alleen gelden voor mensen, maar je kunt deze principes ook terugvinden in de natuur. Gedragsecoloog Ronald Noë en theoretisch bioloog Peter Hammerstein hebben zelfs een academisch kader ontwikkeld, de “biological market theory”, om deze analogieën beter te kunnen onderzoeken.

Dus mocht je behoefte hebben aan een stel ijzersterke geldtips die op je dagelijks leven toepasbaar zijn: hier volgen drie strategieën van de meest ondernemende diersoorten die Moedertje Natuur heeft voortgebracht.

A post shared by Heart Hamster (@hearthamster) on

Zorg voor een noodspaarpotje

Financieel adviseurs raden je meestal aan om genoeg geld voor zo’n drie tot zes maanden van je gemiddelde uitgaven op een spaarrekening te hebben, voor het geval dat je het onverwacht nodig hebt. Deze mentaliteit kun je ook terugvinden in de natuur: een heleboel diersoorten verstoppen en bewaren hun eten voor een later moment. Deze dieren komen in twee categorieën: de beestjes die hun eten op één plek bewaren, zoals bijen en hamsters, en dieren die de voorraad verspreiden over verschillende verstopplekken, zoals bosmuizen of mezen.

Hoewel het handig is om alles op dezelfde plek te bewaren, maak je het dieven daarmee ook gemakkelijker, vertelt evolutonair ecoloog Anders Brodin, die het bewaargedrag van kraaien, eekhoorns, en andere dieren onderzocht. “Als een sterker dier de verstopplek vindt, riskeert de spaarder alles kwijt te raken,” zegt hij. “Kleine vogels, zoals zangvogels, verstoppen hun eten vaak op verschillende plekken, terwijl roofvogels en uilen juist hun vangsten rondom hun nest bewaren.”

foto via Ingrid Taylor

Om dezelfde reden is het niet zo slim om als een soort Dagobert Duck je hele kapitaal in munten en briefjes in je huis te bewaren, tenzij dat huis extreem goed beveiligd is. Vogels verlagen dat risico door het risico te spreiden. Je kunt zelf deze strategie toepassen door te investeren in een indexfonds, dat meestal honderden aandelen bevat, in plaats van al je geld op één paard in te zetten, en te investeren in bijvoorbeeld Bitcoin. En voordat je überhaupt begint met investeren, is het een goed idee om een spaarpotje te hebben voor onverwachte uitgaven als je laatste bezoek bij de tandarts of die vliegtickets naar Londen.

Koop geen dure troep

Mensen geven makkelijk te veel geld uit aan dure merken, of ontwijken goedkope spullen omdat ze aannemen dat de kwaliteit slecht is. Kapucijnapen kunnen beter met prijzen omgaan, volgens een onderzoek in Frontiers in Psychology, waarin de apen pudding en ijsjes kregen in verschillende kleuren – en verschillende prijzen.

A post shared by Eichler Photos (@eichlerphotos) on

Zelfs nadat de apen hadden geleerd hoeveel elk toetje kostte, wilden ze niet per se de duurste hebben als ze de kans kregen om gratis te kiezen. Ze leken te begrijpen dat de kwaliteit hetzelfde was, ongeacht de kosten – in tegenstelling tot eenzelfde soort onderzoek dat op mensen werd gedaan. De volgende keer dat je je geld uit wilt geven aan een duur product, simpelweg omdat je vermoedt dat de prijs betekent dat de kwaliteit goed is, is het dus goed om jezelf af te vragen: wat zou een kapucijnaap doen?

Ken de gevaren van gokken

Kapucijnapen weten dan misschien hoe ze door merkbullshit kunnen prikken, ze delen een andere slechte geldeigenschap met mensen: het ‘reflection effect’. Net als mensen zijn apen geneigd om minder risico te nemen als ze een klein kapitaal hebben en met gokken hun kapitaal kunnen vergroten. Ze zochten dat risico juist wel op wanneer ze begonnen met een groter startfonds, zelfs met meer mogelijkheid het te verliezen.

In een onderzoek uit 2011 in Journal of Experimental Psychology kregen apen één druif, en kregen ze de keuze tussen één extra druif, of een gok die ze soms twee druiven opleverde, en soms helemaal geen. In dit experiment gingen de apen meestal voor de veilige optie, en kozen de optie die hen sowieso één druif op zou leveren.

Maar de resultaten waren anders toen de apen begonnen met drie druiven. Ze kregen weer twee keuzes: de ene onderzoeker pakte een druif van ze af, zodat de aap er nog maar twee over had, de andere onderzoeker liet ze gokken, waarbij ze aan het eind één druif of drie druiven overhielden. Ondanks dat de uitkomsten van de twee testjes hetzelfde waren, gingen de apen in de tweede optie voor de gok.

Het ziet ernaar uit dat sommige apen meer risico durven te nemen als ze met een hoger aantal beginnen, wat zou kunnen verklaren waarom mensen zo sceptisch zijn over de drogrede van verzonken kosten. Je aandeel niet willen verkopen, zelfs als de prijs ervan daalt, of een project niet willen stopzetten omdat je er nog geen winst uit hebt gehaald, is gedrag wat er bij onze voorouders al diep zat ingeworteld.   

“Het herkennen van deze neigingen is, helaas, niet genoeg om ze tegen te gaan,” waarschuwt onderzoeker Laurie Santos. “Om dat te doen, hebben we meer nodig dan zelfkennis – we moeten regels en conventies opstellen die helpen de neigingen in ons voordeel te gebruiken.

Met andere woorden, je hebt een financieel plan nodig zodat je niet in een spontane opwelling slechte financiële beslissingen maakt. En hoewel schattige beestjes ons een lesje kunnen leren over sparen voor de schaarse tijden en nee zeggen tegen dure troep, zijn we uiteindelijk allemaal maar wezens die ons best doen te overleven.

Logo

Logo