×
footer logo
© 2017 VICE Media LLC
×

Logo Zijn Nederlanders echt zo gierig?

Vice channels
 

Zijn Nederlanders echt zo gierig?

YC
Yoran Custers

4 september, 2017, 09:51

Misschien zijn de Slovenen en Amerikanen nog wel erger dan wij.

Headerfoto via Pixabay.

Ver voor de tijd van Spotify, nog voor de uitvinding van de mp3 en zelfs voor de minidisc, ontdekte Josip Kešić hoe gierig Nederlanders kunnen zijn. De kleine Kroatische Josip woonde nog maar net in Nederland toen hij op de basisschool een cassettebandje gaf aan een klasgenoot, die er wat muziek op zou zetten. Toen hij het bandje gevuld terugkreeg, hield zijn vriend een hand omhoog en vroeg om een gulden. Bizar, vond Kešić dat. Vooral omdat het jongetje zijn beste vriend was.

Een vriendendienst zat er in het koude Holland kennelijk niet in. Dit is dus wat ze bedoelen als ze zeggen dat Nederlanders gierig zijn, dacht Kešić. Als je dan ook nog hoort dat het splitten van de rekening in Engelstalige landen ‘going Dutch’ wordt genoemd, zou je er bijna in gaan geloven.

Wij Nederlanders vinden dat beeld natuurlijk volkomen onterecht. Want hoe bepaal je nou wanneer iemand gierig is? Als je weinig geld uitgeeft in een restaurant, kan dat ook gewoon betekenen dat je tevreden bent met bloemkool, of geen zin hebt in een driegangendiner. Misschien geef je in de kroeg wel het ene na het andere rondje, omdat je drank belangrijk vindt dan eten.

Kešić raakte zo gefascineerd door dit soort stereotypen dat hij er na zijn studie een promotieonderzoek naar deed aan de Universiteit van Amsterdam. Ik belde hem op om antwoord te krijgen op de vraag: zijn Nederlanders nou echt zo vrekkig?

Drank en vrouwen
Nu Kešić niet meer dat jongetje met het cassettebandje is, weet hij dat Nederlanders een stuk minder krenterig zijn dan veel mensen denken. Tijdens zijn onderzoek ontdekte hij een patroon: de tegenstelling tussen aan de ene kant een nuchter, zuinig volk, en aan de andere kant een volk met temperament dat geld over de balk smijt, zie je ook in andere regio’s.

Jeroen Dijsselbloem Foto door Flickr gebruiker EU2016NL

In West-Europa zijn behalve Nederland ook Duitsland en de Scandinavische landen berucht om hun zuinigheid. Aan de andere kant heb je Spanje, Griekenland en Portugal, die volgens onze eigen minister van Financiën hun geld uitgeven aan “drank en vrouwen”. Maar ook binnen die zuinige landen zelf heb je stereotiepe tegenstellingen. Zo kun je de vrekkige Hollanders tegenover de bourgondische Belgen zetten en de nuchtere Friezen tegenover de gezellige Brabanders.

Op de Balkan worden de Slovenen gezien als sober en zijn de Bosniërs de domme Belgen met een gat in de hand. “Daar is een reden voor,” zegt Kešić. “Met de Sloveense economie gaat het historisch gezien altijd beter dan met de economie van andere landen in het voormalige Joegoslavië. Dan denken mensen al snel dat je wel zuinig moet zijn om dat voor elkaar te krijgen.”

Ook in Nederland komt het stereotype door de geschiedenis. “Dat heeft te maken met het protestantisme, dat als soberder wordt gezien dan het katholicisme.” Je hebt veel meer katholieken in Zuid-Europa en daardoor ontstond het beeld dat het noorden zuiniger is dan het zuiden.

Koud weer
Een andere schuldige aan die stereotypes is Montesquieu, een van de belangrijkste Franse denkers. Hij lanceerde in de achttiende eeuw zijn eigen theorie waarin hij beweerde dat mensen in een kouder land minder last hadden van prikkels en zich daardoor meer door het verstand lieten leiden. Dat verstand zorgde ervoor dat je je herinnerde dat je goed op je centen moest letten. In warme landen deden ze maar waar ze zin in hadden: als ze dorst hadden kochten ze wijn, als ze honger hadden een berg eten.

Dat je die vooroordelen ook op andere plekken in Europa tegenkomt, vond Kešić verdacht. Na een paar jaar onderzoek weet hij ook hoe onterecht die vooroordelen vaak zijn. Doordat ze eeuwenlang zijn herhaald, zijn we er zelf in gaan geloven. Maar als je doorvraagt waarom mensen denken dat Hollanders zo gierig zijn, komen ze hooguit met een of twee anekdotes, net als Kešić’ verhaal over het cassettebandje. Eén anekdotisch voorbeeld zegt nog helemaal niets, maar zodra we iets zien dat ons beeld bevestigt, zien we dat meteen als bewijs. “Stel, je eet bij tien Nederlandse gezinnen, en twee of drie daarvan zijn echt zuinig”, zegt hij, “dan onthoud je eerder hoe zuinig die paar gezinnen waren dan dat je de gulle mensen onthoudt, puur omdat het past in het heersende beeld.” Dat heet confirmation bias: een beeld hoeft niet recht te doen aan de werkelijkheid om geloofd te worden, zolang het maar herkenbaar is.

“Voor Nederlanders is het gebruikelijk om van jongs af aan een spaarrekening hebben.”

Going Dutch
O, zijn Nederlanders nou vrekkig of niet? Als een echte wetenschapper zegt Kešić dat je daar niet echt een antwoord op kunt geven. “Voor Nederlanders is het gebruikelijk om van jongs af aan een spaarrekening hebben, maar ze geven ook bovengemiddeld veel uit aan goede doelen,” zegt Kešić. En dus blijven we maar hangen in de denkfouten en stereotypen.

Maar dat buitenlanders vaak overdrijven, kunnen we wel zeggen. Kijk naar hoe ze op de term ‘going Dutch’ zijn gekomen. Volgens de Britse onderzoeker Michael Quinion heeft die term bijna niets met Nederlanders te maken. De term werd voor het eerst in de Amerikaanse krant Daily Democrat gebruikt, ongeveer honderdvijftig jaar geleden. Dat artikel ging over de vraag hoe café-eigenaren overmatig drankgebruik konden tegengaan. Gebruik een ‘Dutch treat’, schreef de krant, en laat iedere gast zijn eigen drankje betalen. Je zag dat een groep cafégangers al doen. Maar het ging hier niet om Nederlanders, maar om Duitse en Zwitserse immigranten die in Pennsylvania waren gaan wonen. Zij werden Pennsylvania-Duits genoemd, wat door de Amerikanen verkeerd werd vertaald naar Pennsylvania Dutch.

Wij kunnen ons weer troosten met het idee dat de gulle Zuid-Amerikanen zeggen dat het splitten van de rekening heel Amerikaans is. Daar noemen ze het “pagar a la americana”. Zijn Nederlanders nou echt zo gierig? Door Kešić weten we dat dit soort vooroordelen vaak nergens op gebaseerd zijn, en dat de Slovenen en Amerikanen misschien wel veel erger zijn. 

Logo

Logo